Mersin • Doğu Akdeniz Havzası
(mevcut hacim − ölü hacim) ÷ (maks hacim − ölü hacim) × 100.
📊 Tarihsel veriler biriktirilmektedir — grafik yakında burada gösterilecek.
Gezende Barajı, Mersin ilinin Gülnar ilçesinde, Ermenek Çayı üzerinde inşa edilmiş beton kemer tipi bir barajdır. 1979-1990 yılları arasında inşa edilen yapı, yalnızca hidroelektrik enerji üretimi amacıyla işletilmektedir. 75 metre gövde yüksekliği ve 91,9 hm³ rezervuar kapasitesiyle Doğu Akdeniz havzasında yer alan Gezende, üç türbin ünitesiyle toplam 159 MW kurulu güce ulaşır ve yıllık ortalama 528 GWh elektrik üretir.
Gezende Barajı, kemer tipi beton gövde tasarımıyla Ermenek Çayı'nın dar kanyon vadisine uyarlanmış bir yapıdır. Beton kemer barajlar, gövdeye etkiyen su baskısını yanlara aktararak iki yan kayaya transfer eder; bu özellik, dar vadili ve sert kayalık yamaçlara sahip arazilerde ekonomik bir çözüm sunar. Barajın 98.000 m³'lük görece küçük gövde hacmi, bu teknik yaklaşımın malzeme verimliliğini yansıtır. 1979'da başlayan inşaat, 11 yıllık bir süreçte 1990'da tamamlanmıştır. Ermenek Çayı, yukarıda Karaman'ın Ermenek ilçesinde yer alan Ermenek Barajı'nın deşarj sularını da alarak Gezende rezervuarına ulaşır; böylece bu iki baraj kademeli bir enerji üretim zinciri oluşturur.
Gezende'nin 159 MW kurulu gücü, üç ayrı türbin ünitesiyle elde edilmektedir. Tesisin 528 GWh'lık yıllık üretim kapasitesi, görece küçük rezervuar hacmine kıyasla yüksek bir değerdir; bu durum, barajın depolama yerine sürekli akışa dayalı bir işletme rejimiyle çalıştığına işaret eder. Rezervuarın işletmeye alınmasından sonra 1992'de başlanan alabalık üretim faaliyetleri dikkat çekicidir: Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Destekleme Fonu (KKDF) kaynaklarıyla desteklenen ilk beş kafes tesisiyle başlayan aquakültür faaliyetleri, 2006 sonunda 1.957,5 ton/yıl kapasiteye ulaşmış; bu düzey, 2003 üretiminin yaklaşık dört katına denk gelir. Baraj gölü, bölgedeki balıkçılık ekonomisinin önemli bir bileşenine dönüşmüştür.
Gezende Barajı, beton kemer tasarımı ve yüksek üretim kapasitesiyle Ermenek Çayı'nın enerji potansiyelini değerlendiren önemli bir HES tesisidir. Baraj gölünde gelişen alabalık aquakültürü, su yapılarının bölgesel ekonomileri nasıl çok boyutlu biçimde dönüştürebildiğinin somut bir örneğini sunar. Kuraklık dönemlerinde Ermenek Çayı'nın debisindeki düşüş, hem Gezende'nin hem de yukarıdaki Ermenek Barajı'nın enerji üretimini doğrudan etkiler.
📚 Veri kaynağı: DSİ — Devlet Su İşleri ↗ · Wikipedia ↗